Februari 2025
Gé Vaartjes presenteert biografie over Godfried Bomans: ‘Uniek mens’
BOSKOOP – Gé Vaartjes heeft met een boek over Godfried Bomans zijn volgende biografie op de planken liggen. Voor de Boskoper was het de voorbije jaren een zoektocht naar het leven van de schrijver en televisiepersoonlijkheid. Bomans kende namelijk veel verschillende kanten, soms conflicterend en andere keren logisch te verklaren. “Zijn persoonlijkheid maakt hem bijzonder fascinerend”, stelt Vaartjes.
Door Jordi Smit
Bomans werd in 1913 geboren. Hij kende een onprettige kindertijd, waarin hij te maken kreeg met een strenge vader en afstandelijke moeder. Bovendien voedden zij hem streng godsdienstig op. Het maakte hem behoorlijk onzeker en bang. “Hij leerde vooral dat je van alles moest laten om een goed mens te zijn. Dat veroorzaakte frustraties en angsten bij hem. Van die angst heeft hij
zijn hele leven last gehouden. Hij had een enorme bewijsdrang en had voortdurend aandacht van anderen nodig. Het schrijven was voor hem een soort therapie.”
Bomans begon met het bedenken van sprookjes voor volwassenen. “Dan moet je niet denken aan Hans en Grietje, maar aan filosofische teksten. Waar hij de echte wereld soms grauw en moeilijk vond, kon hij in zijn sprookjes alles naar zijn hand zetten. Het was ook voor het eerst dat ik met Bomans in aanraking kwam, via zijn sprookjes. Toen de meester op de lagere school sprookjes van Bomans voorlas, vroeg ik aan hem wie het had geschreven. Sindsdien volgde ik zijn werk.” Later herlas hij de sprookjes van Bomans en merkte hij een ironische schrijfstijl op. “Hij gebruikte veel woorden waarin een knipoog zat. Geweldig om te lezen.”
‘Zijn columns maakten hem geliefd’
Naast zijn boeken was hij de vaste columnist van De Volkskrant. Hij stond steevast op de voorpagina en schreef gevarieerd: soms weemoedig, andere keren maatschappelijk. “Zijn columns maakten hem geliefd. Het was ook de tijd dat hij meer op televisie kwam en het medium goed inzette. Hij begon namelijk meer boeken te verkopen door zijn bekendheid. Ook naar zijn lezingen kwamen mensen graag. Evenals met zijn schrijfstijl, lukte het hem om de lachers op zijn hand te krijgen. Dat werkte voor hem stimulerend, want hij vond de aandacht natuurlijk prachtig.” In de tweede helft van de jaren ‘60 veranderde dit, toen Nederland ging polariseren. “De linkse hoek uitte toen kritiek op hem en zijn persoonlijkheid begon zich tegen hem te keren. Voor Bomans was het echter onbegrijpelijk. Hij stelde: ‘Ik weet niets zeker, ik heb
gelukkig de genade van de twijfel.’ Hij vond dat mensen moesten praten en niet elkaar de norm moesten opleggen. Dat past eigenlijk helemaal bij onze eigen tijd.”
(Foto: Ruben van Veen)
Waar hij op televisie flamboyant en vrolijk overkwam, was zijn huwelijk moeizamer. Hij had met zijn vrouw een sluimerende relatie, waarin het oppervlakkig gezellig was. Ondertussen had hij affaires. “Hij deed dat zeer geraffineerd, want zijn vrouw wist van vrijwel niemand.” Het lukte hem niet om met zijn vrouw kinderen te krijgen, waarna ze een vriend inschakelden om te helpen. “Er werd een dochter geboren. Zeven jaar na zijn dood hoorde ze pas wie haar biologische vader was. Voor haar is Bomans altijd haar vader gebleven.” De markante persoonlijkheid liet op persoonlijk vlak ook vaak genoeg zien dat hij het hart op de goede plaats had. “Hij nam bijvoorbeeld onderduikers in huis en deed hetzelfde met een ‘moffenhoer’, terwijl hij fel tegen de Nazi’s was. Het maakt hem een uniek mens.”
‘Dat vind ik mythevorming’
Een half jaar voor zijn dood stuurden de VARA en AVRO hem naar Rottumerplaat voor een radioformat. “Ze wilden twee schrijvers op een onbewoond eiland zetten. De eerste week was voor Bomans, de tweede voor Jan Wolkers. Ze kwamen dan een aantal keer per dag op de radio. Enerzijds
was het niets voor Bomans, het was een luxe type en hij werd angstig. Zijn scheerappraat was stuk, waardoor hij ook nog eens een flinke baard kreeg. Maar het was een beperkt beeld. Hij hield namelijk een dagboek bij en zag die week als een belangrijke stap in zijn leven. Hij leerde er zijn angsten en onzekerheid achter zich te laten en stapte sterker van het eiland af. Veel mensen denken dat het verblijf op Rottumerplaat tot zijn dood geleid heeft, maar dat vind ik mythevorming.”
Vaartjes sprak de afgelopen jaren met veel mensen, onder wie zijn vrouw (inmiddels overleden) en dochter, en ging de archieven in. Het is bij elkaar gekomen in het boek Vleugelman. Op 12 februari presenteert Vaartjes zijn boek in het Flora Theater in Boskoop met een lezing voor Nut Boskoop, waarvoor Pim Oxener de beelden verzorgt. “Ik ga in op zijn levensverhaal met prachtige beelden, vertel over mijn persoonlijke relatie met Bomans en neem enkele Boskoopse aspecten mee, want hij is hier ook een aantal keer geweest.” Of Vaartjes weer eens een nieuwe biografie schrijft, durft hij niet te zeggen. “Ik zie wel wat op mijn pad komt. Hoe dan ook blijft het schrijven van een biografie een prachtig avontuur.”