Januari 2025
Toneelvoorstelling ‘Sonja’ bij de Koninklijke Schouwburg in Den Haag
Vrijdag 7 maart 2025 ging het Nut naar de voorstelling ‘Sonja’. Een verhaal, zo niet ode, aan een van Nederlands beste talkshow-presentatoren.
Maar het gaat niet over haar televisieoptredens en scherpe interviews. Dat is slechts de context waarin haar levensverhaal, haar zoektocht naar de waarheid van haar bestaan in beeld wordt gebracht.
Angela Schijf – bekend van Flikken Maastricht – speelt op uitmuntende wijze de rol van Sonja. Stefan de Walle speelt zowel (de geest van) haar vader, een ‘toevallige’ voorbijganger, een bekende interviewer, alsook de pastoor die ook het geheim van moeder niet wil prijsgeven. Hij veroorzaakt verwarring en hoop bij Sonja, maar de antwoorden blijven uit.
Ook voor Chara voor in ’t Holt is er een dubbelrol als overleden moeder en hoofd van de redactie van het televisieprogramma Sonja. Duidelijk is de spanning en wrijving die het maken van een goed televisieprogramma met zich meebrengt. De oeuvreprijs wil Sonja aan haar redacteur geven, maar die weigert. Sonja was het gezicht, niet zij.
Sonja’s vader was jood en is in de oorlog opgepakt en op transport gesteld. Hij nam afscheid met de woorden: ‘mij zie je nooit meer terug’.
Gepokt en gemazeld als Sonja was aan de talkshowtafel, kon zij haar oude moeder niet vragen naar de waarheid over haar vader. Moeder nam het geheim dus mee in het graf. Uit een nagelaten kistje met papieren, leest Sonja, dat haar moeder gescheiden is van haar vader toen deze in het concentratiekamp zat (en misschien nog leefde, of niet meer). Had haar stiefvader dan toch gelijk, dat vader en moeder leefden als kat en hond; en was haar beleving dat het een goed huwelijk was, niet waar?
Al eerder had zij ervaren, dat haar achternaam een andere is, dan die van haar stiefvader. Iedereen wist dat, alleen zij niet.
Over deze zaken wil zij niet praten met anderen, maar ook weer wel. Zij vertelt, de ander luistert, maar mag er verder niets mee. Het spiegelbeeld van de zoektocht van Sonja naar de waarheid over haar vader en moeder(s relatie en bestaan). Telkens een tipje van de sluier, maar nooit het hele verhaal.
De geschiedenis van toen, maar ook van nu, worden soms subtiel soms heel indringend en fel tegen het licht gehouden. Wat is waar en wat niet. We weten niet, wat we niet weten. Als we niet met elkaar praten, wordt dat ook niet anders.
Al met al een duidelijke vingerwijzing naar het tweede generatietrauma dat niet alleen WO II, maar elk gewapend conflict in de wereld veroorzaakt voor de mensen die het (moeten) ondergaan en er niet of slechts ten dele aan kunnen ontsnappen.
Het was zeker de moeite waard om die 90 minuten uitmuntend toneel mee te beleven en er na de voorstelling met elkaar over te spreken tijdens het ‘na-nutten’. Wie niet is meegegaan, heeft wat gemist.
Jan-Willem van Kleef